Vì sao vùng kín dễ khô khi thời tiết lạnh?

Vào mùa đông, không khí khô hanh và thói quen sinh hoạt thay đổi khiến da và niêm mạc cơ thể mất nước. Nhiều chuyên gia sản phụ khoa cho biết mùa lạnh có thể là thời điểm các bệnh phụ khoa gia tăng. Ở nhiệt độ thấp, độ ẩm không khí giảm và chúng ta thường ở trong không gian kín, dùng hệ thống sưởi hoặc bếp lửa. Các nghiên cứu về da liễu và niêm mạc chỉ ra rằng nhiệt độ lạnh và độ ẩm thấp làm giảm độ ẩm của da; các màng nhầy như niêm mạc âm đạo cũng chịu ảnh hưởng tương tự. Hệ thống sưởi trong nhà làm khô không khí, khiến vùng kín mất nước và dễ kích ứng.

Bên cạnh yếu tố môi trường, mùa đông còn khiến nhiều phụ nữ uống ít nước hơn và chuộng các đồ uống nóng như trà, cà phê. Sự giảm cấp nước này làm nước tiểu cô đặc, lượng nước đến các mô âm đạo giảm và tăng nguy cơ viêm đường tiết niệu. Ở giai đoạn tiền mãn kinh hoặc mãn kinh, sự sụt giảm estrogen làm niêm mạc âm đạo mỏng hơn, kém đàn hồi và dễ chịu tác động của thời tiết khô lạnh hơn.

Một yếu tố khác là trang phục mùa đông. Các lớp quần áo dày, bó sát như quần tất, quần jean bó không cho phép vùng kín “thở”, giữ nhiệt và độ ẩm tạo điều kiện cho nấm và vi khuẩn phát triển. Thói quen mặc đồ bó và ở trong nhà nhiều cũng làm tăng ma sát và gây kích ứng. Ngoài ra, một số phụ nữ mùa đông ngại tắm rửa hoặc thay đồ lót thường xuyên; lượng dịch tiết tích tụ và môi trường ẩm ướt này thúc đẩy vi khuẩn, nấm men phát triển.

Triệu chứng vùng kín khô rát mùa đông

Cảm giác vùng kín khô rát thường đi kèm:

• Ngứa và nóng rát: Do mất nước, niêm mạc âm hộ – âm đạo trở nên mỏng và nhạy cảm, gây ngứa hoặc châm chích khó chịu.

• Khí hư bất thường: Khi môi trường âm đạo bị mất cân bằng, vi khuẩn hoặc nấm có thể phát triển gây khí hư dày, màu vàng, trắng đục hoặc mùi hôi.

• Đau khi quan hệ hoặc khi đi tiểu: Môi trường khô khiến quá trình cọ xát gây đau rát; nước tiểu cô đặc có thể gây buốt

• Sưng tấy hoặc viêm đỏ: Vùng âm hộ – âm đạo có thể trở nên đỏ và sưng do kích ứng kéo dài và sự phát triển của vi khuẩn.

Nếu các triệu chứng này không giảm sau vài ngày hoặc đi kèm sốt, đau bụng, khí hư có mủ thì cần đi khám bác sĩ để loại trừ nhiễm trùng. Bỏ qua điều trị có thể dẫn tới viêm âm đạo, viêm niệu đạo hoặc viêm vùng chậu.

Nguyên tắc giữ ẩm và chăm sóc vùng kín mùa đông

Để ngăn ngừa khô rát và viêm nhiễm, chị em có thể áp dụng những giải pháp sau. Những khuyến nghị này được tổng hợp từ các tài liệu y khoa và hướng dẫn của chuyên gia về sức khỏe phụ nữ.

1. Duy trì thói quen uống đủ nước và dinh dưỡng cân bằng

Mùa lạnh khiến chúng ta uống ít nước và thích đồ uống ngọt, caffein hơn. Tuy nhiên, uống ít nước là một trong những nguyên nhân khiến vùng kín mất nước và dễ viêm. Do đó hãy:

• Uống ít nhất 6–8 ly nước mỗi ngày, kết hợp các loại trà thảo mộc (trà hoa cúc, trà gừng) và nước ép trái cây tươi để bổ sung vitamin. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Nutrients cho thấy uống nước ép trái cây mùa đông (cam, lựu, táo) giúp tăng miễn dịch và hỗ trợ sức khỏe âm đạo

• Tránh lạm dụng đồ ngọt và tinh bột tinh chế. Nghiên cứu trên tạp chí Cureus ghi nhận tiêu thụ nhiều đường làm tăng nguy cơ nhiễm nấm âm đạo. Hãy chọn sô cô la đen hoặc trái cây để giảm cơn thèm ngọt.

• Bổ sung probiotic từ sữa chua, kefir, dưa cải lên men… Đó là những thực phẩm giàu lactobacillus giúp cân bằng hệ vi sinh và tăng sức đề kháng

2. Lựa chọn trang phục và đồ lót thoáng khí

Quần áo bó sát giữ ấm nhưng lại giữ ẩm và nhiệt quanh vùng kín, tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển. Hãy chọn quần lót chất liệu cotton, không quá chật. Khi ở nhà nên mặc đồ thoáng, buông lỏng để vùng kín được thông thoáng. Bác sĩ sản phụ khoa Sara Gottfried (Đại học California) khuyên chọn quần áo vừa vặn và cho “cô bé” được thở

Ngoài ra, thói quen là (ủi) hoặc sấy khô đồ lót sau khi giặt giúp tiêu diệt vi khuẩn tồn tại trên vải. Nếu không có bàn là, có thể dùng máy sấy ở chế độ nhẹ.

3. Vệ sinh đúng cách và giữ cân bằng pH

Nhiều người lầm tưởng phải rửa vùng kín thật nhiều hoặc dùng sản phẩm mạnh mới sạch. Thực tế, thụt rửa sâu hoặc sử dụng xà phòng, dầu tắm chứa hương liệu dễ làm mất cân bằng pH và giết chết vi khuẩn có lợi. Do đó:

• Rửa vùng kín mỗi ngày bằng nước ấm và dùng dung dịch vệ sinh dịu nhẹ, không mùi, có pH gần 4,5.

• Không thụt rửa sâu vào âm đạo; chỉ rửa bên ngoài âm hộ.

• Sau khi đi vệ sinh, lau sạch theo chiều từ trước ra sau để tránh đưa vi khuẩn từ hậu môn lên âm đạo.

• Tránh tắm nước quá nóng hoặc tắm hơi lâu; nước nóng làm khô niêm mạc âm đạo

4. Thay đổi thói quen sinh hoạt và môi trường

• Giữ phòng đủ ẩm: Hệ thống sưởi làm giảm độ ẩm không khí; hãy dùng máy tạo ẩm (humidifier) để duy trì độ ẩm trong khoảng 40–60% như khuyến nghị của chuyên gia. Điều này giúp các màng nhầy, bao gồm cả niêm mạc âm đạo, giữ ẩm tốt hơn

• Uống nước giàu điện giải: Thay vì uống nhiều cà phê hoặc rượu (đều có tính lợi tiểu), hãy tăng cường nước ấm, nước khoáng và trà thảo mộc. Caffein và cồn làm cơ thể mất nước, giảm lưu lượng máu đến vùng âm đạo

• Hạn chế ngồi quá lâu trong đồ bó: Nếu phải ngồi làm việc lâu, hãy đứng lên đi lại hoặc vận động nhẹ nhàng mỗi giờ để giảm ma sát và thoáng khí.

5. Chăm sóc da và niêm mạc với hyaluronic acid

Trong số các thành phần dưỡng ẩm, hyaluronic acid (HA) được coi là “nhà vô địch giữ nước”. Phân tử này có khả năng hút và giữ lượng nước gấp tới 1.000 lần trọng lượng của chính nó. Các sản phẩm chăm sóc vùng kín có bổ sung HA giúp tạo màng giữ ẩm, tăng độ đàn hồi và làm mềm niêm mạc. Khi HA tiếp xúc với môi trường cơ thể, nó tan chảy và thẩm thấu, mang theo nước để dưỡng ẩm và làm mềm vùng kín

Trong mùa đông, lựa chọn một loại dung dịch vệ sinh chứa hyaluronic acid có thể hỗ trợ duy trì độ ẩm vùng kín. Dòng Intimate Bổ sung Hyaluronic acid là một gợi ý. Sản phẩm này kết hợp HA với acid lactic và panthenol, giúp:

• Giữ ẩm sâu cho niêm mạc, giảm cảm giác khô rát.

• Cân bằng pH tự nhiên nhờ acid lactic, tạo môi trường thuận lợi cho lợi khuẩn Lactobacillus.

• Làm dịu và tái tạo da với panthenol (vitamin B5), giúp tăng sức đề kháng vùng kín.

Khi sử dụng, chỉ cần rửa bên ngoài âm hộ 1–2 lần/ngày. Sản phẩm không thay thế thuốc điều trị viêm nhiễm nhưng hỗ trợ duy trì độ ẩm và phòng ngừa khô rát hiệu quả trong mùa lạnh.

6. Điều chỉnh chế độ ăn và lối sống

• Bổ sung axit béo omega-3, omega-7: Chúng giúp duy trì cấu trúc màng tế bào và niêm mạc. Có thể ăn cá hồi, hạt lanh, quả óc chó hoặc bổ sung dầu hắc mai biển (sea buckthorn) – nguồn giàu omega‑7 được chuyên gia đề cập trong nghiên cứu về mucosal hydration

• Tăng cường vitamin A và E: Đây là các vitamin hỗ trợ tái tạo niêm mạc và chống oxy hóa. Nguồn thực phẩm gồm cà rốt, bí đỏ, rau lá xanh, các loại hạt.

• Hạn chế rượu và đường: Rượu và đường tinh luyện làm tăng nguy cơ nhiễm nấm và vi khuẩn, đồng thời góp phần mất nước

7. Khi nào nên khám bác sĩ?

Nếu bạn đã áp dụng các biện pháp trên nhưng vùng kín vẫn khô rát, ngứa hoặc có các biểu hiện như:

• Khí hư có màu xanh, vàng hoặc lẫn mủ.

• Đau rát khi quan hệ, đau khi đi tiểu.

• Sốt, đau bụng dưới hoặc thấy nổi mụn nước.

• Triệu chứng kéo dài hơn một tuần.

Hãy tới cơ sở y tế để được kiểm tra. Mùa đông có thể làm nặng thêm các bệnh phụ khoa như viêm âm đạo, viêm niệu đạo, nhiễm nấm; việc khám và điều trị kịp thời giúp tránh biến chứng như viêm vùng chậu, vô sinh. Các bác sĩ có thể chỉ định thuốc uống, thuốc bôi hoặc dung dịch đặt âm đạo, tùy thuộc nguyên nhân.

Kết luận

Mùa đông khô hanh không chỉ làm nứt nẻ da mà còn ảnh hưởng tới sức khỏe vùng kín. Không khí lạnh, hệ thống sưởi, thói quen uống ít nước và mặc quần áo dày là những tác nhân làm niêm mạc âm đạo mất nước. Bằng cách duy trì uống đủ nước, chọn trang phục thoáng khí, vệ sinh đúng cách và bổ sung dinh dưỡng hợp lý, chị em có thể giảm nguy cơ khô rát và viêm nhiễm. Sự hỗ trợ của dung dịch vệ sinh chứa hyaluronic acid cũng giúp vùng kín luôn ẩm mượt và cân bằng. Hãy chủ động chăm sóc để “cô bé” khỏe mạnh, thoải mái ngay cả trong những ngày đông lạnh giá.