Viêm âm đạo do vi khuẩn (BV) là tình trạng mất cân bằng của hệ vi sinh vật tự nhiên trong âm đạo, khiến các vi khuẩn có lợi giảm đi trong khi vi khuẩn gây hại phát triển quá mức. Bình thường, âm đạo có môi trường axit với độ pH khoảng 3.8–4.5 do các vi khuẩn Lactobacillus thống trị. Khi lượng Lactobacillus này suy giảm (do thay đổi nội tiết, dùng kháng sinh hoặc các thói quen vệ sinh không đúng cách), các vi khuẩn kỵ khí như Gardnerella vaginalis và một số loại khác sẽ bùng phát mạnh, làm tăng độ pH âm đạo và gây ra các triệu chứng khó chịu như ngứa ngáy và tăng tiết khí hư bất thường.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ viêm âm đạo do vi khuẩn (BV)

Các yếu tố chính có thể làm tăng nguy cơ viêm âm đạo do vi khuẩn bao gồm:

• Sử dụng kháng sinh dài ngày: Dùng kháng sinh phổ rộng có thể tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi và có hại, làm mất cân bằng hệ vi sinh âm đạo.

• Thói quen thụt rửa sâu: Dùng vòi hoặc dung dịch để rửa sâu bên trong âm đạo có thể loại bỏ lợi khuẩn tự nhiên và kích ứng niêm mạc, tạo điều kiện cho vi khuẩn BV phát triển.

• Quan hệ tình dục không an toàn: Có nhiều bạn tình hoặc bạn tình mới, quan hệ không dùng bao cao su làm tăng nguy cơ đưa vi khuẩn lạ vào âm đạo.

• Mất cân bằng nội tiết tố: Trong thời kỳ mang thai, mãn kinh hoặc dùng thuốc tránh thai, sự thay đổi estrogen làm biến đổi pH và môi trường âm đạo, khiến Lactobacillus khó duy trì ưu thế.

• Lối sống kém lành mạnh: Hút thuốc, căng thẳng kéo dài và chế độ ăn uống thiếu khoa học có thể suy giảm miễn dịch, gián tiếp ảnh hưởng đến cân bằng vi khuẩn trong cơ thể.

• Mặc đồ lót không thoáng khí: Quần lót chất liệu tổng hợp, bó sát hoặc bị ẩm ướt kéo dài sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.

Dấu hiệu nhận biết viêm âm đạo do vi khuẩn (BV)

Khi hệ vi sinh âm đạo bị xáo trộn như trên, BV có thể biểu hiện qua một số triệu chứng sau:

• Khí hư bất thường: Dịch tiết ra nhiều, thường loãng, màu trắng đục hoặc xám nhạt. Khí hư có mùi tanh khó chịu như mùi cá ươn, thường nặng hơn sau khi quan hệ.

• Ngứa hoặc rát vùng kín: Cảm giác ngứa ngáy, ẩm ướt hoặc rát ở âm hộ, mức độ từ nhẹ đến trung bình. Khác với nhiễm nấm men, ngứa trong BV thường không dữ dội và không thấy vết đỏ rõ rệt trên da.

• Đau khi đi tiểu: Một số trường hợp có thể bị đau buốt hoặc xót khi đi tiểu do viêm nhiễm lan xuống niệu đạo (triệu chứng này ít gặp hơn).

• Không có triệu chứng rõ rệt: Khoảng một nửa phụ nữ mắc BV có thể không cảm nhận bất kỳ dấu hiệu bất thường nào. Do vậy, khám phụ khoa định kỳ vẫn rất cần thiết để phát hiện sớm.

Cách chăm sóc và phòng ngừa viêm âm đạo do vi khuẩn (BV)

Vệ sinh cá nhân và sản phẩm phù hợp

• Vệ sinh đúng cách, dùng dung dịch pH cân bằng: Rửa vùng kín hàng ngày với nước sạch và dung dịch vệ sinh nhẹ nhàng có độ pH khoảng 4.0 để duy trì môi trường axit tự nhiên. Ví dụ, dòng dung dịch vệ sinh Intimate với thành phần axit lactic và chiết xuất thảo dược (như vỏ sồi hoặc cúc La Mã) giúp cân bằng độ pH và bảo vệ các vi khuẩn có lợi. Sau khi rửa xong, lau khô nhẹ nhàng bằng khăn mềm sạch để vùng kín luôn khô thoáng.

• Không thụt rửa và tránh chất tẩy rửa mạnh: Không dùng vòi thụt sâu vào bên trong âm đạo và tránh xà phòng thơm, gel tắm có tính kiềm cao. Các chất này có thể làm tổn thương vi khuẩn có lợi và kích ứng niêm mạc, khiến BV dễ bùng phát.

• Lau từ trước ra sau: Sau khi đi tiểu hoặc đại tiện, nên lau chùi từ phía trước (âm đạo) ra phía sau (hậu môn) để tránh đưa vi khuẩn từ hậu môn vào âm đạo.

• Mặc đồ lót thoáng khí: Ưu tiên chọn quần lót chất liệu cotton mềm mại, vừa vặn. Hằng ngày nên thay quần lót và giặt sạch, phơi nắng khi có thể, giữ vùng kín khô ráo. Tránh mặc quần quá bó hoặc bằng chất liệu không thấm hút vì tạo môi trường ẩm và nóng.

Sinh hoạt lành mạnh và bổ sung lợi khuẩn

• Thay băng vệ sinh đúng cách và an toàn tình dục: Trong kỳ kinh nguyệt, thay băng vệ sinh thường xuyên (khoảng 3–4 giờ/lần). Tránh sử dụng tampon hoặc miếng lót hàng ngày khi không cần thiết vì giữ ẩm quá lâu có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Đồng thời, duy trì quan hệ tình dục an toàn (dùng bao cao su, chung thủy một bạn tình) để hạn chế lây nhiễm và xáo trộn hệ vi sinh.

• Bổ sung lợi khuẩn và ăn uống khoa học: Ăn sữa chua không đường hoặc thực phẩm chứa probiotics giúp tăng cường Lactobacillus trong cơ thể. Hạn chế thực phẩm nhiều đường, tinh bột tinh chế và tăng cường rau quả tươi để nâng cao hệ miễn dịch và hỗ trợ khôi phục môi trường âm đạo cân bằng.

Điều trị khi cần thiết

Trong trường hợp triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, chị em nên đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc kháng sinh đặc trị (như metronidazole hoặc clindamycin) giúp tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh. Việc dùng thuốc đủ liều theo hướng dẫn và kết hợp chăm sóc vùng kín đúng cách sẽ giúp triệu chứng nhanh chóng cải thiện và ngăn ngừa tái phát.

Nói chung, viêm âm đạo do vi khuẩn (BV) không phải là tình trạng nguy hiểm lâu dài nếu được chăm sóc và điều trị đúng cách. Chị em cần lưu ý sớm các dấu hiệu bất thường, giữ vệ sinh vùng kín hợp lý và có thể sử dụng các sản phẩm dung dịch vệ sinh chuyên dụng như Intimate để giúp cân bằng vi khuẩn và bảo vệ âm đạo, từ đó phòng tránh hiệu quả tình trạng BV.