Vì sao lợi khuẩn quan trọng cho môi trường âm đạo?

Hệ sinh thái âm đạo là một môi trường sống phức tạp, trong đó Lactobacillus chiếm tới khoảng 95 % quần thể vi khuẩn. Những lợi khuẩn này sản xuất axit lactic và hydrogen peroxide giúp giữ pH âm đạo ở mức < 4,5 và ức chế các mầm bệnh như vi khuẩn kỵ khí, nấm men. Ngoài ra, Lactobacillus còn sinh ra các peptide kháng khuẩn và kích thích hệ miễn dịch niêm mạc, tạo thành hàng rào tự nhiên bảo vệ vùng kín

Cơ chế bảo vệ của Lactobacillus

Các nghiên cứu cho thấy vi khuẩn Lactobacillus bám dính lên tế bào biểu mô âm đạo, cạnh tranh với vi khuẩn gây bệnh và tiết ra các chất ức chế vi sinh vật. Các chủng Lactobacillus khác nhau có vai trò khác nhau: L. acidophilus, L. rhamnosus, L. gasseri, L. crispatus, L. jensenii và L. reuteri là những chủng thường được nhắc tới trong nghiên cứu về sức khỏe phụ nữ. Chính sự đa dạng này giúp hệ vi sinh âm đạo duy trì sự ổn định và khả năng phục hồi khi bị rối loạn.

Tác dụng của Lactobacillus không chỉ dừng lại ở việc sản xuất axit lactic. Những lợi khuẩn này còn tạo ra hydrogen peroxide – chất oxy hoá có khả năng diệt khuẩn mạnh. Đồng thời, chúng tiết ra bacteriocin và các chất ức chế khác giúp hạn chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh như Gardnerella vaginalis (nguyên nhân chính của viêm âm đạo do vi khuẩn) hay nấm Candida (gây nấm âm đạo). Nhờ vậy, môi trường âm đạo được duy trì ổn định, hạn chế viêm nhiễm.

Vai trò của hormone estrogen

Theo hướng dẫn của ACOG, estrogen kích thích sự phát triển của Lactobacillus và duy trì độ axit tự nhiên của âm đạo. Khi nồng độ estrogen giảm (như giai đoạn sau sinh, tiền mãn kinh hoặc dùng thuốc tránh thai kéo dài), số lượng Lactobacillus có thể giảm, khiến pH tăng và tạo điều kiện cho vi khuẩn có hại hoặc nấm men phát triển. Việc bổ sung lợi khuẩn hoặc dưỡng chất giúp cân bằng pH có thể hỗ trợ phục hồi môi trường âm đạo trong giai đoạn này.

Lợi ích và ứng dụng của probiotic trong chăm sóc vùng kín

Probiotic là những vi khuẩn có lợi giúp khôi phục cân bằng vi sinh vật trong cơ thể. Trong lĩnh vực phụ khoa, nhiều thử nghiệm và phân tích đã xem xét vai trò của probiotic trong điều trị và phòng ngừa các bệnh phổ biến như viêm âm đạo do vi khuẩn (bacterial vaginosis – BV), nhiễm nấm âm đạo hoặc hội chứng niêm mạc teo. Mặc dù nghiên cứu còn hạn chế, các bằng chứng ban đầu rất hứa hẹn.

Probiotic trong điều trị viêm âm đạo do vi khuẩn

BV xảy ra khi hệ Lactobacillus giảm sút và các vi khuẩn kỵ khí như Gardnerella tăng số lượng, làm pH tăng và gây ra mùi hôi khó chịu. Một phân tích tổng hợp cho thấy việc bổ sung probiotic cùng với kháng sinh có thể cải thiện hệ vi khuẩn âm đạo và giảm tỷ lệ tái phát BV. Đặc biệt, khi sử dụng kháng sinh để điều trị BV, bác sĩ có thể kê thêm chế phẩm chứa Lactobacillus crispatus, giúp giảm nguy cơ tái phát sau điều trị

Ngoài việc sử dụng đường uống, một số sản phẩm probiotic dạng đặt âm đạo chứa các chủng như L. crispatus, L. rhamnosus và L. reuteri được nghiên cứu trong việc giảm tái phát và rút ngắn thời gian điều trị. Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu có kích thước mẫu nhỏ và thiết kế khác nhau, nên cần thận trọng khi áp dụng rộng rãi.

Probiotic và nhiễm nấm âm đạo

Nhiễm nấm âm đạo (do Candida) thường bùng phát khi hệ vi khuẩn bị phá vỡ, chẳng hạn sau khi dùng kháng sinh. Một số nghiên cứu ghi nhận rằng L. rhamnosus có thể giúp ngăn ngừa nấm tái phát và hỗ trợ điều trị khi dùng phối hợp cùng thuốc kháng nấm. Sự kết hợp giữa lactoferrin và Lactobacillus trong một số sản phẩm cũng được cho là giúp khôi phục cân bằng vi sinh âm đạo. Tuy vậy, giống như BV, bằng chứng vẫn còn hạn chế và cần nhiều nghiên cứu hơn.

Probiotic và hội chứng niêm mạc teo (khô âm đạo)

Ở giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, giảm estrogen dẫn đến khô âm đạo và mất cân bằng vi khuẩn. Bổ sung một số chủng Lactobacillus có thể hỗ trợ tăng sản xuất axit lactic, cải thiện độ ẩm và giảm triệu chứng khô rát. Tuy nhiên, các chuyên gia Harvard lưu ý rằng hiện chưa có bằng chứng mạnh mẽ chứng minh probiotic đường uống hoặc đặt âm đạo có thể ngăn ngừa hoặc điều trị hoàn toàn các bệnh phụ khoa. Vì vậy, probiotic nên được xem như một hỗ trợ bổ sung chứ không thay thế liệu pháp hormone hoặc phương pháp điều trị y tế khác.

Những lưu ý khi dùng probiotic và chăm sóc vùng kín

Tuy probiotic có nhiều lợi ích tiềm năng, việc sử dụng cũng cần thận trọng. Hãy tham khảo bác sĩ trước khi bổ sung bất kỳ chế phẩm nào, đặc biệt nếu bạn đang mang thai, có bệnh lý nền hoặc đang sử dụng thuốc.

Cách bổ sung probiotic an toàn

1. Chọn chủng vi khuẩn phù hợp: Hãy đọc nhãn sản phẩm và tìm các chủng đã được nghiên cứu nhiều như L. crispatus và L. rhamnosus. Tránh sản phẩm không rõ thành phần hoặc không được công bố đầy đủ.

2. Tuân thủ liều lượng: Probiotic thường được đánh giá là an toàn và hiếm khi gây tác dụng phụ. Tuy nhiên, dùng quá liều hoặc không đúng hướng dẫn có thể gây rối loạn tiêu hoá hoặc tác dụng không mong muốn. Nên tuân theo chỉ định của chuyên gia.

3. Kết hợp với chế độ ăn uống: Bên cạnh thực phẩm chức năng, có thể bổ sung lợi khuẩn qua sữa chua, kefir, kim chi và các món lên men tự nhiên. Chế độ ăn giàu chất xơ (đặc biệt từ rau củ, trái cây, ngũ cốc) giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn.

4. Theo dõi triệu chứng: Nếu bạn gặp các dấu hiệu bất thường như ra khí hư mùi hôi, ngứa rát kéo dài hoặc đau khi quan hệ, hãy dừng việc tự dùng probiotic và đến gặp bác sĩ. Harvard lưu ý rằng âm đạo là hệ sinh thái tự điều chỉnh, nên không phải ai cũng cần bổ sung probiotic

Chăm sóc vùng kín đúng cách

Ngoài việc bổ sung lợi khuẩn, chăm sóc vùng kín hàng ngày đóng vai trò quyết định. ACOG khuyến cáo rằng môi trường âm đạo tự làm sạch nhờ cơ chế tiết dịch; viêm nhiễm xảy ra khi cân bằng này bị phá vỡ hoặc khi vi khuẩn lạ xâm nhập. Vì vậy, điều quan trọng là giữ vùng kín sạch sẽ, khô thoáng và tránh các tác nhân gây kích ứng.

• Giữ vệ sinh nhẹ nhàng: Rửa vùng kín hằng ngày bằng nước sạch, tránh thụt rửa sâu hay dùng xà phòng kiềm mạnh hoặc dung dịch chứa hương liệu vì có thể tiêu diệt lợi khuẩn và làm mất cân bằng pH.

• Thay băng vệ sinh, tampon thường xuyên: Trong kỳ kinh nguyệt, thay băng vệ sinh hoặc tampon mỗi 3–4 giờ để tránh ẩm ướt kéo dài.

• Chọn đồ lót thoáng khí: Mặc quần lót cotton vừa vặn, tránh quần bó sát hoặc chất liệu nylon không thấm hút, vì môi trường ẩm ướt và bí sẽ khuyến khích vi khuẩn và nấm phát triển.

• Hạn chế mặc đồ ướt: Sau khi bơi hoặc tập thể dục, nên thay đồ bơi/đồ tập và tắm rửa ngay. Ở quá lâu trong quần áo ướt có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, nhất là ở vùng bikini.

• Không lạm dụng các sản phẩm xịt thơm: Dung dịch có hương liệu và chất diệt khuẩn mạnh có thể kích ứng da vùng kín và giết hại cả lợi khuẩn lẫn hại khuẩn.

• Quan hệ tình dục an toàn: Sử dụng bao cao su khi quan hệ và vệ sinh trước – sau khi quan hệ. Hạn chế số bạn tình để giảm nguy cơ lây nhiễm bệnh và mất cân bằng vi khuẩn.

Vai trò của dung dịch vệ sinh Intimate Cúc La Mã

Khi lựa chọn sản phẩm vệ sinh phụ nữ, nên ưu tiên những sản phẩm pH trung tính hoặc hơi axit (khoảng 4,0 – 5,0) và không chứa xà phòng. Dung dịch vệ sinh Intimate chiết xuất Cúc La Mã đáp ứng các tiêu chí này, đồng thời bổ sung thêm thành phần axit lactic và panthenol giúp giữ ẩm và duy trì sự cân bằng vi sinh tự nhiên. Cúc La Mã (Chamomile) chứa flavonoid và bisabolol có tính kháng viêm và làm dịu niêm mạc, thích hợp cho phụ nữ có da nhạy cảm hoặc đang gặp tình trạng ngứa rát nhẹ.

So với một số dung dịch mang tính kiềm hoặc chứa chất tẩy rửa mạnh, dòng Intimate Cúc La Mã có độ pH gần với pH sinh lý nên không làm tăng pH âm đạo. Sản phẩm này còn bổ sung axit lactic – một loại axit tự nhiên do Lactobacillus sản xuất – giúp tạo môi trường thuận lợi cho lợi khuẩn phát triển. Việc sử dụng sản phẩm vệ sinh dịu nhẹ mỗi ngày giúp giảm nguy cơ mất cân bằng vi sinh và hỗ trợ quá trình bổ sung probiotic, bởi môi trường sạch và ổn định giúp lợi khuẩn dễ bám dính và sinh trưởng.

Khi nào nên sử dụng?

1. Ngày thường để duy trì vệ sinh: Rửa nhẹ nhàng 1–2 lần/ngày, nhất là sau khi hoạt động mạnh, bơi lội hoặc tập thể dục.

2. Trong kỳ kinh nguyệt: Thay băng vệ sinh thường xuyên và rửa bằng dung dịch dịu nhẹ để loại bỏ dịch kinh, giảm mùi và tránh kích ứng.

3. Sau khi dùng kháng sinh hoặc điều trị phụ khoa: Việc sử dụng dung dịch vệ sinh giàu axit lactic và chiết xuất thảo dược có thể hỗ trợ khôi phục môi trường axit, tạo điều kiện cho Lactobacillus tái phát triển đồng thời kết hợp bổ sung probiotic phù hợp.

Kết luận

Lợi khuẩn probiotic đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe vùng kín, nhờ khả năng sản xuất axit lactic, hydrogen peroxide và các chất ức chế, đồng thời kích hoạt hệ miễn dịch tại niêm mạc. Các nghiên cứu cho thấy probiotic có thể giảm tái phát viêm âm đạo do vi khuẩn và hỗ trợ điều trị nấm khi được sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, bằng chứng hiện còn hạn chế; âm đạo vốn là môi trường tự điều chỉnh nên không cần thiết phải bổ sung lợi khuẩn cho tất cả mọi người

Để chăm sóc vùng kín khỏe mạnh, chị em nên giữ vệ sinh đúng cách, chọn đồ lót thoáng khí, thay băng vệ sinh thường xuyên và duy trì chế độ ăn uống lành mạnh. Khi bổ sung probiotic, hãy lựa chọn sản phẩm uy tín chứa các chủng vi khuẩn được nghiên cứu như L. crispatus hoặc L. rhamnosus, tuân thủ hướng dẫn sử dụng và tham khảo ý kiến chuyên gia.

Cuối cùng, sử dụng dung dịch vệ sinh dịu nhẹ như Intimate Cúc La Mã có thể hỗ trợ bảo vệ và duy trì môi trường âm đạo ổn định, bổ sung axit lactic và dưỡng chất để tạo điều kiện thuận lợi cho lợi khuẩn phát triển. Kết hợp tất cả các yếu tố trên, bạn sẽ tự tin và an tâm hơn trong việc chăm sóc sức khỏe vùng kín của mình.